fa عفو زندانیان در سنجه کرامت انسانی و حقوق بشر اسلامی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#00000a"><span lang="AR-SA"><span b="" style="font-family:" zar="">عفو زندانیان ازجمله نهادهای مهم و کارکردی در منظومه سیاست جنایی و عدالت کیفری است که فراتر از جنبه‌های حقوقی و قضایی، با مفاهیم بنیادینی چون کرامت انسانی و حقوق بشر گره خورده است. در نگاه نخست، عفو به مثابه سازوکاری برای تخفیف یا رفع مجازات در موارد خاص به کار می‌رود، اما در سطحی عمیق‌تر، بیانگر التزام نظام‌های حقوقی به اصل حرمت ذاتی انسان و امکان بازگشت او به حیات اجتماعی است. از منظر حقوق بشر اسلامی، عفو نه صرفاً یک اقدام حکومتی، بلکه ریشه در مبانی وحیانی، آموزه‌های قرآنی و سیره نبوی و علوی دارد؛ جایی که گذشت، بخشش و احیای شخصیت بزهکار در پرتو کرامت انسانی مورد تأکید قرار گرفته است. این مقاله با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی، به تبیین نسبت عفو با کرامت انسانی پرداخته و جایگاه آن را در نظام حقوق بشر اسلامی بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عفو در اندیشه اسلامی، علاوه بر جنبه فردی و اخلاقی، دارای کارکرد اجتماعی و حقوقی بوده و می‌تواند به‌عنوان ابزاری مؤثر در کاهش آسیب‌های اجتماعی، ارتقای عدالت ترمیمی و تضمین حقوق زندانیان عمل کند. در جمهوری اسلامی ایران، رویکرد جدید قوه قضاییه تحت عنوان &laquo;عفو معیاری&raquo; که نه بر مبنای عناوین و مصداق‌های فردی، بلکه براساس معیارهای کلی با امعان نظر به بزنگاه‌های مستعد بازاجتماعی شدن تنظیم گردیده است، گامی رو به جلو در راستای پاسداشت کرامت انسانی و پایبندی به حقوق بشر اسلامی شمرده می‌شود. در پایان، بر ضرورت ضابطه‌مند ساختن فرآیند اعطای عفو و استفاده از آن به‌عنوان ابزار بازاجتماعی‌سازی و تحقق کرامت انسانی در سیاست جنایی ایران تأکید شده است</span></span><span lang="FA"><span b="" style="font-family:" zar="">.</span></span></span></span></span></span>&nbsp;</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#00000a"><span lang="EN"><span style="color:black">The pardon of prisoners is one of the significant and functional institutions within the framework of criminal policy and criminal justice, which, beyond its legal and judicial aspects, is intertwined with fundamental concepts such as human dignity and human rights. At first glance, pardon functions as a mechanism for mitigating or removing punishment in specific cases; however, at a deeper level, it reflects the commitment of legal systems to the principle of inherent human dignity and the possibility of an individual&rsquo;s reintegration into social life. From the perspective of Islamic human rights, pardon is not merely a governmental measure but is rooted in revelatory foundations, Qur&rsquo;anic teachings, and the Prophetic and Alawite traditions, wherein forgiveness, clemency, and the restoration of the offender&rsquo;s personality are emphasized in light of human dignity. Adopting a descriptive&ndash;analytical approach, <span style="letter-spacing:-.1pt">this article examines the relationship between pardon and human dignity, as well as its status within the system of Islamic human rights. The findings indicate that pardon in Islamic thought, in addition to its individual and moral dimensions, also carries social and legal functions and can serve as an effective tool for reducing social harms, promoting restorative justice, and safeguarding the rights of prisoners. In the Islamic Republic of Iran, the recent approach of the judiciary, known as &ldquo;criteria-based pardon,&rdquo; which is designed not on the basis of individual cases and titles but rather upon general standards with regard to critical opportunities for social reintegration, represents a step forward in upholding human dignity and adherence to Islamic human rights. Finally, the study underscores the necessity of institutionalizing the process of granting pardons and employing it as an instrument for social reintegration and the realization of human dignity within Iran&rsquo;s criminal policy.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> عفو, کرامت انسانی, حقوق بشر اسلامی, عدالت کیفری, زندانیان Pardon, Human Dignity, Islamic Human Rights, Criminal Justice, Prisoners 1 19 http://islamichumanrights.ir/browse.php?a_code=A-10-29-3&slc_lang=fa&sid=1 Mahmoud Abbasi محمود عباسی dr.abbasi@sbmu.ac.ir 1003194753284600128 1003194753284600128 No Head of Medical Ethics and Law Research Center, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran; Head of International Human Dignity Think Tank, Tehran, Iran. رییس مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، رییس اندیشکده بین‌المللی کرامت انسانی، تهران، ایران. Meysam Kalhornia Golkar میثم کلهرنیاگلکار 1003194753284600129 1003194753284600129 Yes Researcher of Institute of Bioethics and Health Law, Tehran, Iran; General Director of International Human Dignity Think Tank, Tehran, Iran. پژوهشگر انستیتو اخلاق زیستی و حقوق سلامت و مدیر کل حوزه ریاست اندیشکده بین‌المللی کرامت انسانی، تهران، ایران.