Islamic Human Rights Journal

fa حقوق بشر به‌عنوان ابزاری برای مبارزه با تغییرات اقلیمی Human Rights as a Tool to Combat Climate Change پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">تغییرات اقلیمی، به‌عنوان یکی از چالش‌های فراگیر و چندبُعدی معاصر، پیامدهای گسترده‌ای بر تحقق و اجرای حقوق بشر دارد. در پاسخ به این چالش، رویکرد نوین حقوق‌محور در مقابله با تغییرات اقلیمی، بستری برای ارتقاء ظرفیت‌های نظارتی، قضایی و سیاست‌گذاری در سطح بین‌المللی و فراملی فراهم کرده است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی و تمرکز بر رویه قضایی دادگاه اروپایی حقوق بشر، مکانیسم‌های شورای اروپا و تحولات اخیر در نظام ملل متحد، به بررسی امکان‌سنجی و چالش‌های بهره‌گیری از ابزارهای حقوق بشری در کاهش و جبران آثار منفی تغییرات اقلیمی می‌پردازد. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که هرچند حقوق بشر می‌تواند خلأهای نظارتی معاهدات زیست‌محیطی مانند توافق‌نامه پاریس را تا حدی پوشش دهد، اما موانع ساختاری همچون محدودیت‌های صلاحیتی، اثبات رابطه علّی، و چارچوب‌های صلاحیت سرزمینی، چالش‌هایی جدی برای پیگیری‌های حقوقی ایجاد می‌کند. با این وجود، رویه‌هایی نظیر نظر مشورتی دادگاه بین‌آمریکایی حقوق بشر و احکام پیشگامانه‌ای مانند پرونده اورگندا علیه دولت هلند، زمینه‌ساز تحول در تفسیر و توسعه مسئولیت‌های ایجابی دولت‌ها در چارچوب مواد ۲ و ۸ کنوانسیون اروپایی حقوق بشر هستند.در همین راستا، اقدامات نهادهایی همچون مجمع پارلمانی شورای اروپا در پیشنهاد الحاق پروتکل جدید پیرامون «حق بر محیط زیست سالم» و همچنین قطعنامه ۴۸/۱۳ شورای حقوق بشر سازمان ملل مبنی بر به‌رسمیت‌شناسی جهانی این حق، نشانگر تغییر پارادایم در ادبیات حقوقی حاکم بر حکمرانی اقلیمی است. در نهایت، پژوهش حاضر تأکید می‌کند که تقویت پیوند نهادمند بین نظام‌های حقوق بشری و رژیم‌های اقلیمی بین‌المللی، می‌تواند یکی از راهبردهای مؤثر در مسیر توسعه پایدار، عدالت بین‌نسلی و صیانت از کرامت انسانی در عصر بحران اقلیمی باشد.</div> <div style="text-align: justify;">Climate change, as one of the contemporary pervasive and multidimensional challenges, has far-reaching consequences for the realization and implementation of human rights. In response to this challenge, the new rights-based approach to confronting climate change has provided a platform for enhancing monitoring, judicial, and policymaking capacities at the international and transnational levels. Using a descriptive-analytical method and focusing on the jurisprudence of the European Court of Human Rights, the mechanisms of the Council of Europe, and recent developments in the United Nations system, this research examines the feasibility and challenges of using human rights instruments to mitigate and compensate for the negative effects of climate change. The results of this study show that although human rights can partially cover the monitoring gaps of environmental treaties such as the Paris Agreement, structural obstacles such as jurisdictional limitations, proof of causality, and territorial jurisdiction frameworks pose serious challenges to legal pursuits. However, procedures such as the advisory opinion of the Inter-American Court of Human Rights and pioneering rulings such as the case of Organda v. the Netherlands are paving the way for a transformation in the interpretation and development of positive responsibilities of states within the framework of Articles 2 and 8 of the European Convention on Human Rights. In this regard, the actions of institutions such as the Parliamentary Assembly of the Council of Europe in proposing the accession of a new protocol on the “right to a healthy environment” as well as the UN Human Rights Council Resolution 48/13 on the universal recognition of this right indicate a paradigm shift in the legal literature governing climate governance. Finally, the present study emphasizes that strengthening the institutional link between human rights systems and international climate regimes can be one of the effective strategies on the path to sustainable development, intergenerational justice and the protection of human dignity in the era of climate crisis.</div>   حقوق بشر, تغییرات اقلیمی, دادگاه اروپایی حقوق بشر, شورای اروپا, سازمان ملل متحد human rights, climate change, European Court of Human Rights, Council of Europe, United Nations 1 27 http://islamichumanrights.ir/browse.php?a_code=A-10-53-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohadeseh Ghavamipour Sereshkeh محدثه قوامی‌پور سرشکه mohadesehghavamipour@gmail.com 1003194753284600123 1003194753284600123 Yes دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی،واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران. Amirreza Mahmoudi امیررضا محمودی 1003194753284600124 1003194753284600124 No استادیار گروه حقوق، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.