fa ارتباط مالکیت زمان و رابطه حقوقی مالکین چاه‌ها و قنوات روستایی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;"><span style="color:#00000a"><span lang="AR-SA"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;">آب به‌عنوان یکی از بحران‌های کنونی جهانی به‌ویژه ‌ایران به شمار می‌آید. حق بر آب به‌عنوان یکی از حقوق بنیادین انسان‌ها است، آب‌‌ها نه‌تنها باید سلامت داشته باشد، بلکه باید برای همگان نیز قابل دسترس باشند. در این راستا، مالکیت‌ها باید به صورت منصفانه تنظیم شوند تا حقوق دیگر مالکان ضایع نشود و برداشت‌های غیرمنصفانه منافع عمومی را به خطر نیندازد. تحلیلی از مالکیت زمانی در حقوق ایران با تأکید بر روابط حقوقی مالکان چاه‌ها و قنوات روستایی نشان می‌دهد که این نوع مالکیت، با تفاوت‌هایی از قدیم در قالب عقد مشاعی وارد فقه ایران شده است. نتایج پژوهش حاضر که به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده است، حاکی از آن است که آب به‌عنوان مایه حیات و عامل اساسی توسعه، نقش مهمی در پیشرفت بشر ایفا کرده و موجب شکل‌گیری چالش‌ها و تغییرات در مالکیت زمانی و حقوق عمومی بر منابع آبی گردیده است. هدف این مقاله تحلیل روابط حقوقی بین مالکان منابع آبی و بررسی نقش دولت در حفاظت و بهره‌برداری بهینه از آب‌های زیرزمینی است.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> &nbsp; <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;"><span style="color:#00000a">Water is considered one of the current global crises, especially in Iran. The right to water is one of the fundamental human rights; water must not only be safe but also accessible to all. In this regard, ownership must be regulated fairly to ensure that the rights of other owners are not violated and that unjust extraction does not jeopardize public interests. An analysis of temporal ownership in Iranian law, focusing on the legal relationships among the owners of wells and rural qanats, indicates that this type of ownership has historically entered Iranian jurisprudence in the form of communal contracts, albeit with some differences. The results of this research, conducted using a descriptive-analytical method and library resources, indicate that water, as a source of life and a fundamental factor for development, plays a significant role in human progress and has led to challenges and changes in temporal ownership and public rights over water resources. This article aims to analyze the legal relationships among water resource owners and examine the role of the government in the protection and optimal utilization of groundwater.</span></span></span></span></span></div> مالکیت زمانی, منابع آب, چاه آب, قنات Temporal Ownership, Water Resources, Water Well, Qanat 1 25 http://islamichumanrights.ir/browse.php?a_code=A-10-49-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Firouzabadian مهدی فیروزآبادیان Mahdi.firoozabadian@iau.ac.ir 100319475328460095 100319475328460095 No Assistant Professor of Law Department, Torbat Heydarieh Branch Islamic Azad University, Torbat Heydarieh, Iran. استادیار گروه حقوق، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران. Vahideh Behfarnejad وحیده بهفرنژاد 100319475328460096 100319475328460096 Yes Ph. D. in Private Law, Torbat Heydarieh Branch, Islamic Azad University, Torbat Heydarieh, Iran. دکترای حقوق خصوصی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران.