Islamic Human Rights Journal

fa فلسفه کرامت انسانی با نگاهی به رویکردهای انسان‌گرایانه اسلامی The Philosophy of Human Dignity With a View to Islamic Humanistic Approaches پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">بی‌گمان یکی از مبانی فلسفه کرامت انسانی و حقوق بشر امروزین دیدگاه‌های انسان‌گرایانه است. انسان‌گرایی یا اومانیسم نگرشی است غربی که انسان را در مرکز تأملات خود قرار می‌دهد و اصالت را به رشد و شکوفایی انسان می‌دهد. این نگرش از قرن هیجدهم به این سو رشد روزافزونی داشته و در عرصه‌های مختلف زندگی بشری نمود پیدا کرده است. در عرصه دینی، این نگرش بیشتر به سه صورت انسان‌گرایی دینی، انسان‌گرایی دین ستیز (الحادی) و انسان‌گرایی دین گریز و سکولار نمود پبدا کرده است.  به‌طورکلی انسان‌گرایی دوران معاصر هرچند بیشتر جنبه دنیوی‌گرا (سکولاریسم) داشته و با ادیان توحیدی چندان مسامحت ندارد؛ ولی با این همه در مقام تطبیق، نقاط وفاق و سازگاری قابل مشاهده و واکاوی است. یکی از نقاط وفاق، که امروزه بحث‌های مهمی درباره آن صورت گرفته، مسئله «کرامت انسانی» است که مورد توجه تمامی انسان‌گرایان قرار گرفته است؛ اما باید دانست که تفسیر کرامت انسانی از دیدگاه انسان‌گرایان دینی، دین ستیز و دین‌گریز بسیار متفاوت است. نوشتار حاضر، به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و با اعتقاد به اینکه در متون ادیان ابراهیمی و به‌ویژه دین اسلام رویکردهای انسان‌گرایانه وجود داشته و قابل کاوش است، به رشته تحریر درآمده و مسئله کرامت انسانی را نقطه ثقل تأملات خود قرار خواهد داد. بر این اساس، یافته تحقیق حاضر این است که طبق آموزه‌های اسلامی، انسان مخاطب به خطاب «لقد کرمنا بنی‌آدم» است که ویژگی ممتازی به انسان بخشیده و بسا ویژگی‌های دیگری همچون خلیفه الهی، امانت‌دار الهی، در ذیل کرامت انسانی باز تعریف شود. به هر روی در این جستار، تلاش می‌شود ابعاد مختلف کرامت انسانی با نگاهی تفسیری و فلسفی و با رویکردی انسان‌گرایانه واکاویده شود؛ تا زمینه‌ای برای دستیابی به یک قاعده عقلیه و بلکه نقلیه (فقهیه) برای کرامت انسانی فراهم گردد.</div> <div style="text-align: justify;">Undoubtedly, one of the foundations of the philosophy of human dignity and human rights today is humanistic views. Humanism is a Western perspective that places humans at the center of its reflections and gives primacy to human growth and development. This perspective has grown increasingly since the 18th century and has been reflected in various areas of human life. In the religious field, this perspective has been reflected in three forms: religious humanism, anti-religious humanism (atheist), and secular humanism. In general, contemporary humanism, although it has a more secular aspect (secularism) and is not very tolerant of monotheistic religions; nevertheless, in terms of comparison, points of agreement and compatibility can be observed and analyzed. One of the points of agreement, about which important discussions have taken place today, is the issue of "human dignity", which has attracted the attention of all humanists; But it should be noted that the interpretation of human dignity from the perspective of religious humanists, anti-religious, and agnostics is very different. The present article, written in a descriptive-analytical manner and using library resources, and with the belief that humanistic approaches exist and can be explored in the texts of Abrahamic religions, especially Islam, will focus on the issue of human dignity. Accordingly, the finding of the present study is that according to Islamic teachings, man is addressed with the phrase “We have honored the children of Adam,” which has given him a unique characteristic and perhaps other characteristics, such as the vicegerent of God, the trustee of God, can be redefined under human dignity. In any case, in this article, an attempt is made to explore the various dimensions of human dignity with an interpretative and philosophical perspective and with a humanistic approach; in order to provide a basis for achieving a rational and even a vehicle (jurisprudential) rule for human dignity.</div> کرامت انسانی, عقلانیت, سعه وجودی انسان, انسان‌گرایی, آموزه‌های اسلامی ـ قرآنی Human dignity, rationality, human existential expanse, humanism, Islamic-Quranic teachings 1 22 http://islamichumanrights.ir/browse.php?a_code=A-10-44-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Hadi Talati محمدهادی طلعتی mhtalati1345@gmail.com 100319475328460091 100319475328460091 Yes 4th Level Graduate and Researcher of Majd Shiraz Research Center, Shiraz, Iran. دانش‌آموخته سطح 4 حوزه و پژوهشگر مرکز پژوهشی مجد شیراز، شیراز، ایران.